Tenkis davasında, dava konusu olmayan ancak tenkisi gereken başka kazandırmaların bulunması, davalının hukuki durumunu nasıl etkiler? 'Alınanla mütenasip sorumluluk' (TMK m. 563) ve tenkiste sıra (TMK m. 570) kurallarını bu bağlamda açıklayınız.
Bir tenkis davasında, dava konusu olmayan başka tenkise tabi kazandırmaların varlığı, davalının sorumluluğunu doğrudan etkiler. Mahkeme, sadece dava edilen kazandırmayı değil, terekenin tamamını ve tüm tenkise tabi kazandırmaları dikkate alarak bir hesaplama yapmak zorundadır. Bu süreçte iki temel kural uygulanır: 1. **Tenkiste Sıra (TMK m. 570):** Tenkis, belirli bir sıraya göre yapılır. Bu sıra, saklı pay tamamlanıncaya kadar takip edilir. Sıra şöyledir: a) **Ölüme Bağlı Tasarruflar:** Öncelikle, mirasbırakanın vasiyetname veya miras sözleşmesi gibi ölüme bağlı tasarrufları tenkis edilir. b) **Sağlararası Kazandırmalar:** Eğer ölüme bağlı tasarrufların tenkisi saklı payı karşılamaya yetmezse, en yeni tarihli sağlararası kazandırmadan başlayarak en eski tarihliye doğru sıra ile tenkis yapılır. Yani, ölüm tarihine en yakın bağışlama ilk önce tenkise uğrar. 2. **Alınanla Mütenasip Sorumluluk (TMK m. 563):** Eğer aynı tarihte birden fazla kişiye yapılmış ve aynı sırada tenkise tabi olan kazandırmalar varsa (örneğin, aynı gün iki farklı kişiye yapılan bağışlama), bu kişilerin sorumluluğu 'alınanla mütenasip' (oransal) olur. Yani, her bir davalı, kendisine yapılan kazandırmanın, o sıradaki toplam kazandırmalara oranına göre tenkisten sorumlu olur. **Davalının Durumuna Etkisi:** Bu kurallar, davalının durumunu şöyle etkiler: Eğer davalıya yapılan kazandırmadan daha yeni tarihli ve dava edilmemiş başka bir tenkise tabi kazandırma varsa, mahkeme öncelikle o dava edilmeyen kazandırmanın tenkis edilmesi gerektiğini hesaba katar. Davacının o kazandırmayı dava etmemiş olması, mevcut davalının sorumluluğunu artırmaz. Davalı, sadece tenkis sırası kendisine geldiğinde ve sadece kendi payına düşen oranda sorumlu olur. Yargıtay kararlarında da (örn: Y7. HD, 19.03.2024, 2024/711 E.), 'dava edilmeyen kişi veya tasarrufların tenkisi gerekeceği sonucu çıkarsa davacının onlardaki hakkını dava etmemesinin davalıyı etkilemeyeceği' vurgulanmaktadır. (Kaynak: or.av.tr/sakli-pay-nedir/)