PVSK m. 4/A'nın 3. fıkrası, polisin durdurduğu kişiye kimliğini sorabilmesi için öncelikle 'durdurma sebebini bildirmesi' gerektiğini amirdir. Bu usuli şartın, bireyin hakları ve kolluk işleminin meşruiyeti açısından önemini açıklayınız. Bu şart ihlal edilerek alınan bir kimlik bilgisi veya bu bilgiyle ulaşılan bir delil hukuka uygun mudur?
PVSK m. 4/A'nın 3. fıkrasında yer alan 'durdurma sebebini bildirme' zorunluluğu, kolluk işleminin keyfiliğini önleyen ve bireyin haklarını koruyan temel bir usuli güvencedir. Bu şartın önemi şunlardır: 1. **İşlemin Meşruiyetini Sağlama:** Kolluğun bir kişiyi durdurması, onun özgürlüğüne bir müdahaledir. Bu müdahalenin meşru olabilmesi için kanuni bir sebebe dayanması ve bu sebebin muhataba bildirilmesi gerekir. Sebebini açıklamayan bir kolluk işlemi, keyfi ve hukuk dışı bir görünüm arz eder. 2. **Bireyin Savunma ve Bilgi Edinme Hakkı:** Durdurulan kişi, neden durdurulduğunu bilme hakkına sahiptir. Bu bilgi, kişinin durumu anlamasını, kendisinden istenenlere (kimlik gösterme gibi) neden uyması gerektiğini kavramasını ve eğer durdurma sebebinin haksız olduğunu düşünüyorsa, sonradan bu işleme karşı hukuki yollara başvurabilmesini (itiraz, şikayet) sağlar. Bu, bir nevi 'savunma hakkının' başlangıcıdır. 3. **Keyfiliğin ve Kötüye Kullanımın Önlenmesi:** Polisi, durdurma anında somut bir sebep ileri sürmeye zorlayarak, genel, soyut veya ayrımcı gerekçelerle (kılık kıyafet, etnik köken vb.) durdurma yapılmasının önüne geçilmesi hedeflenir. Bu usuli şartın ihlal edilerek, yani sebep bildirilmeksizin zorla alınan bir kimlik bilgisi veya bu bilgiye dayanılarak ulaşılan delillerin hukuka uygunluğu tartışmalıdır. Eğer durdurma baştan itibaren hukuka aykırı (keyfi) ise, bu hukuka aykırı işlemle başlayan süreçte elde edilen tüm deliller 'zehirli ağacın meyvesi de zehirlidir' ilkesi gereğince hukuka aykırı hale gelir ve yargılamada kullanılamaz. Durdurmanın hukuka uygun bir sebebi olsa bile, sadece sebep bildirme usulünün ihlali, tek başına delili hukuka aykırı kılmayabilir ancak işlemin bütününün hukuka uygunluğunu zayıflatır ve kolluk görevlisinin disiplin sorumluluğunu doğurabilir. (Kaynak: sen.av.tr/tr/makale/polisin-durdurma-ve-arama-yetkisi)