Bir tacir, aralarında limon satışı yapıldığı, ancak bedelinin ödenmediği iddiasıyla dava açmıştır. Davalı ise böyle bir teslimatın yapılmadığını savunmaktadır. Davacı, bu tür satışların senede bağlanmamasının 'teamül' olduğunu iddia ederek tanık dinletmek istemektedir. Mahkemenin izlemesi gereken usul nedir? (Yargıtay 13. Hukuk Dairesi - 2020/4884)

Mahkemenin izlemesi gereken usul, HMK m. 203/1-b'deki teamül istisnasının şartlarının oluşup oluşmadığını araştırmaktır. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin ilgili kararında da belirtildiği gibi, mahkeme sadece tanık dinleyerek teamülün varlığına karar veremez. Öncelikle, tarafların bulunduğu yöredeki ilgili meslek kuruluşlarından (örneğin, Ziraat Odası, Ticaret Borsası, Hal Derneği vb.) 'limon satımında bedelin peşin veya veresiye ödenmesi, teslimatın belgesiz yapılıp yapılmadığı' gibi konularda yerleşmiş bir ticari teamül olup olmadığını sormalıdır. Eğer bu kurumlardan gelen cevaplar, bu tür işlemlerin genellikle senede bağlanmadığı yönünde bir teamülün varlığını doğrularsa, ancak o zaman mahkeme tarafların tanıklarını dinleyerek işin esası hakkında bir karar verebilir. Bu araştırma yapılmadan verilen karar, eksik incelemeye dayalı olacağından bozulur.