HMK m. 203/1-b'de düzenlenen 'senede bağlanmaması teamül olarak yerleşmiş hukuki işlemler' istisnasının uygulanması için, işlemin niteliği mi, yoksa tarafların durumu mu daha belirleyicidir?

HMK m. 203/1-b, 'İşin niteliğine ve tarafların durumlarına göre' diyerek her iki unsuru da birlikte değerlendirmeyi gerektirir. Ancak teamülün kendisi, daha çok 'işin niteliği' ile ilgilidir. Belirli bir türdeki işlemin (örneğin, köy yerinde küçük çaplı hayvan alım-satımı, pazarda ürün satışı) o yöredeki genel uygulama gereği senede bağlanmaması adet haline gelmiş olmalıdır. 'Tarafların durumu' ise bu genel teamülü destekleyici veya zayıflatıcı bir rol oynayabilir. Örneğin, aynı teamül, iki tacir arasında büyük bir ticari işletme için yapılıyorsa uygulanmayabilirken, iki köylü arasında yapılıyorsa uygulanabilir. Dolayısıyla, işin niteliği teamülün varlığını belirlerken, tarafların durumu bu teamülün somut olaya uygulanabilirliğini etkiler. (Bkz: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi - 2020/11266 E.).