HMK m. 203'te sayılan senetle ispat zorunluluğunun istisnaları (akrabalık, teamül vb.) ile HMK m. 202'de düzenlenen 'yazılı delil başlangıcı' kavramı arasındaki ilişki nedir? Birinin varlığı diğerini etkiler mi?

Bu iki kavram, senetle ispat kuralının (HMK m. 200) farklı ve bağımsız istisnalarıdır. Birinin varlığı diğerini etkilemez, her biri tek başına tanık dinlenmesini mümkün kılar. HMK m. 203, kanunun doğrudan tanık dinlenmesine izin verdiği halleri (maddi ve manevi imkansızlık) sayar. Bu hallerden biri (örneğin kardeşler arası işlem) varsa, başka hiçbir şeye gerek kalmaksızın tanık dinlenebilir. HMK m. 202'deki yazılı delil başlangıcı ise, HMK m. 203'teki istisnaların bulunmadığı durumlarda devreye girer. Yazılı delil başlangıcı, iddia edilen hukuki işlemi tam olarak ispat etmese de, o işlemi olası gösteren ve karşı taraftan (veya vekilinden) sadır olmuş bir belge (örneğin, imzasız mektup, e-posta, hesap ekstresi) olduğunda, iddianın tanıkla ispatına olanak tanır. Dolayısıyla, bir davada HMK m. 203'e göre tanık dinlenemiyorsa, mahkeme HMK m. 202'ye göre bir yazılı delil başlangıcı olup olmadığını araştırmalıdır.