HMK m. 203/1-b'de yer alan 'senede bağlanmaması teamül olarak yerleşmiş bulunan hukuki işlemler' istisnasının uygulanabilmesi için mahkemenin ne tür bir araştırma yapması gerekmektedir? Sadece tanık beyanlarına dayanarak teamülün varlığına karar verilebilir mi?

Hayır, sadece tanık beyanlarına dayanarak karar verilemez. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2020/11266 E. sayılı kararında belirtildiği gibi, mahkemenin bu istisnayı uygulayabilmesi için teamülün varlığı hakkında re'sen araştırma yapması gerekir. Teamül, bir yörede belirli bir hukuki işlemin (örneğin, hayvan veya ürün satışı) sürekli olarak senede bağlanmamasının bir adet haline gelmesi, istikrarlı bir nitelik kazanması ve kamuoyunda bu yönde bir inanç oluşmasıdır. Mahkemenin, ilgili Ticaret ve Sanayi Odası, Ziraat Odası, meslek birlikleri gibi kuruluşlardan o yörede, o iş kolunda böyle bir teamülün olup olmadığını sorması ve bu konuda resmi bir cevap alması gerekir. Bu araştırma yapılmadan, sadece tarafların tanıklarını dinleyerek teamülün varlığına ve dolayısıyla tanıkla ispata karar verilmesi eksik inceleme sayılır ve bozma nedenidir.