Ceza Muhakemesi Hukukunda 'evrelerden geri dönülmezlik' (non-regression) ilkesi nedir ve seri muhakeme usulünün uygulanması tartışmalarında bu ilke neden önem kazanmıştır?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #38982

'Evrelerden geri dönülmezlik' ilkesi, ceza muhakemesinin soruşturma, ara muhakeme (iddianamenin değerlendirilmesi) ve kovuşturma gibi ilerleyen evreleri arasında, kural olarak geriye dönüşün mümkün olmamasını ifade eden bir usul ilkesidir. Yani, bir evre tamamlanıp diğerine geçildiğinde, önceki evreye geri dönülemez. Bu ilke, yargılamanın düzenli, kesintisiz ve ileriye dönük bir şekilde yürümesini sağlar. Bu ilke, seri muhakeme usulü tartışmalarında önem kazanmıştır çünkü Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı sonrası, kovuşturma evresine (dava aşamasına) geçmiş dosyalarda seri muhakemenin nasıl uygulanacağı sorunu ortaya çıkmıştır. Adalet Bakanlığı'nın, mahkemenin dosyayı yeniden savcılığa göndermesi yönündeki önerisi, makalenin yazarı tarafından bu ilkenin ihlali olarak eleştirilmiştir. Çünkü bu öneri, kovuşturma evresindeki bir dosyanın, işlemlerin yapılması için tekrar soruşturma evresine döndürülmesi anlamına gelmektedir. Bu durum, 'evrelerden geri dönülmezlik' ilkesiyle çelişmektedir. Yazar, bu ilkeye uygun çözümün, dosyayı geri göndermek yerine, kovuşturma mahkemesinin seri muhakeme usulünü kendisinin uygulamasından geçtiğini savunmaktadır.