Anayasa Mahkemesi'nin 2012/22 başvuru numaralı kararında, bir köy muhtarlığının bireysel başvurusunun 'kişi yönünden yetkisizlik' sebebiyle reddedilmesinin ardındaki temel anayasal ve yasal dayanaklar nelerdir?

Anayasa Mahkemesi'nin ilgili kararında, köy muhtarlığının başvurusunu reddetmesinin temel anayasal ve yasal dayanakları şunlardır: 1) Yasal Dayanak: En doğrudan dayanak, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 46. maddesinin 2. fıkrasıdır. Bu fıkra, 'Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamaz.' şeklinde açık ve emredici bir hüküm içermektedir. Mahkeme, bu yasal engeli doğrudan uygulamıştır. 2) Anayasal Dayanak ve Hukuki Nitelik: Mahkeme, bu yasağın anayasal dayanağını, köy tüzel kişiliğinin hukuki statüsünde bulmuştur. Anayasa'nın 127. maddesine göre, mahalli idareler (belediye, il özel idaresi ve köy) birer 'kamu tüzel kişisi'dir. 442 sayılı Köy Kanunu da köyü bir kamu tüzel kişisi olarak tanımlar. Mahkemenin kararındaki mantığa göre, bireysel başvuru, bireylerin temel haklarını 'kamu gücü'ne karşı koruyan bir mekanizmadır. Köy muhtarlığı gibi kamu tüzel kişileri ise devletin bir parçası olup kendileri de kamu gücü kullandıklarından, bu mekanizmanın öznesi (başvurucusu) olamazlar. Kamu gücünün bir parçasının, yine kamu gücünü hak ihlaliyle suçlaması, bireysel başvuru kurumunun doğası ve amacı ile bağdaşmaz. Bu nedenle, bir kamu tüzel kişisi olan başvurucunun başvuru ehliyeti olmadığına karar verilmiştir.