CMK m. 223/9 hükmü, dava zamanaşımı dolduğunda mahkemenin vereceği kararı nasıl etkiler? Bu hükmün temel mantığı nedir?

CMK m. 223/9, 'Derhal beraat kararı verilebilecek hallerde durma, düşme veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez.' hükmünü içermektedir. Bu kural, dava zamanaşımı dolduğunda verilmesi gereken düşme kararını (CMK m. 223/8) etkileyen önemli bir istisnadır. Buna göre, eğer dosyadaki delil durumu sanığın suçsuzluğunu açıkça ortaya koyuyor ve mahkeme sanık hakkında derhal beraat kararı verebilecek bir kanaate ulaşmışsa, zamanaşımı dolmuş olsa bile düşme kararı veremez. Bu durumda mahkeme, sanık lehine olan beraat kararını vermek zorundadır. Bu hükmün temel mantığı, sanığın 'lekelenmeme hakkı'nı korumaktır. Düşme kararı, sanığın suçlu olup olmadığı konusunda bir tespit içermez, sadece muhakemeye devam etme olanağının kalmadığını belirtir. Beraat kararı ise sanığın isnat edilen suçu işlemediğini kesin olarak tespit eder ve sanığı aklar. Durma ve düşme gibi kararlar, aleyhe bir sonucu (mahkumiyeti) önlemek için kabul edilmiş usuli sonlandırma yollarıdır ve daha lehe olan bir sonucun (beraat) önüne geçmek için kullanılamazlar. Dolayısıyla, sanık aklanma imkanına sahipken, dosyanın zamanaşımı gibi bir nedenle belirsiz bir şekilde kapatılması engellenmek istenmiştir.