Anayasa Mahkemesi'nin, seri muhakeme usulünün 01.01.2020 itibarıyla kovuşturma evresine geçilmiş dosyalarda uygulanmamasını öngören CMK Geçici Madde 5/1-d hükmünü iptal etmesinin temel anayasal gerekçesi nedir?

Anayasa Mahkemesi, CMK Geçici Madde 5/1-d'de yer alan '1/1/2020 tarihi itibarıyla kovuşturma evresine geçilmiş, hükme bağlanmış... dosyalarda seri muhakeme usulü... uygulanmaz.' hükmünü, 21.04.2022 tarihli ve 2020/87 E., 2022/44 K. sayılı kararıyla iptal etmiştir. İptalin temel anayasal gerekçesi, Anayasa'nın 38. maddesinde güvence altına alınan 'suç ve cezalara ilişkin esaslar' ilkesi, özellikle de bu ilkenin bir uzantısı olan 'lehe kanunun geçmişe yürümesi' prensibidir. Anayasa Mahkemesi kararında, seri muhakeme usulünün (CMK m. 250/4) uygulanması sonucunda faile verilecek cezada yarı oranında bir indirim yapılmasını öngördüğünü vurgulamıştır. Bu indirim, failin cezalandırılabilirliği ve cezasının miktarı üzerinde doğrudan lehe bir etki yaratmaktadır. Dolayısıyla seri muhakeme usulü, salt bir usul kuralı olmanın ötesinde, maddi ceza hukuku niteliği taşıyan sonuçlar doğurmaktadır. Bu nedenle, henüz kesinleşmemiş ve yeni yargılama usulünün uygulanabileceği dosyalarda, ceza miktarı üzerinde fail lehine etkisi olan bu usulün belirli bir tarih (01.01.2020) esas alınarak uygulanmasının engellenmesi, Anayasa'nın 38. maddesinde düzenlenen lehe kanun ilkesine aykırılık teşkil etmektedir.