Anayasa Mahkemesi'nin 7245 sayılı Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanunu'nun 7. maddesinin 6. fıkrasını iptal etme gerekçesi neydi? İptal edilen hüküm ile kanun koyucunun getirdiği yeni düzenlemeyi karşılaştırarak, yeni düzenlemenin AYM'nin iptal gerekçelerini karşılayıp karşılamadığını tartışınız.
Anayasa Mahkemesi, 7245 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 6. fıkrasında yer alan ve bekçilere 'el ile dıştan kontrol' yetkisi veren hükmü, 22.03.2023 tarihli kararıyla (E.2020/59, K.2023/53) iptal etmiştir. İptal gerekçesi özetle şudur: 'El ile dıştan kontrol' adı altında yapılan uygulamanın, Anayasa m. 20/2'de güvence altına alınan ve ancak hakim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yetkili merciin yazılı emriyle yapılabilen 'arama' tedbirine dönüşme riski taşıdığı; kanuni düzenlemenin, bu dönüşümü engelleyecek, 'elle kontrol' ile 'arama' arasındaki sınırı net bir şekilde çizen, açık, belirli ve öngörülebilir güvenceler içermediği belirtilmiştir. Bu durumun, Anayasa'nın 13. (Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması) ve 20. (Özel hayatın gizliliği) maddelerine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. İptal edilen hüküm, bekçiye 'el ile dıştan kontrol dahil gerekli tedbirleri alabilir' şeklinde geniş ve ucu açık bir yetki tanıyordu. Yeni düzenleme (7535 sayılı Kanunla eklenen) ise 'yoklama suretiyle el ile dıştan kontrol yapabilir' ve 'Araçlarda ise aracın dışarıdan bakıldığında içerisi görünen bölümlerini kontrol edebilir' ifadelerini getirmiştir. Makaleye göre, bu yeni düzenleme AYM'nin iptal gerekçelerini karşılamamaktadır. 'Gerekli tedbirler' ifadesinin 'yoklama suretiyle' şeklinde değiştirilmesi, temel sorunu çözmemektedir. Asıl sorun, Anayasa m. 20/2'nin gerektirdiği hakim kararı veya yazılı emir olmadan kişinin üstüne veya aracına fiziki bir müdahalede bulunulmasıdır. Yeni düzenleme, bu anayasal şartı sağlamadığı gibi, 'elle kontrol' ile 'arama' arasındaki çizgiyi netleştiren somut güvenceler de sunmamaktadır. Hatta araçların görünen kısımlarının kontrol edilebileceğine dair eklenen ibare, müdahaleyi daha da belirgin hale getirmektedir. Dolayısıyla, yeni hükmün de Anayasa'ya aykırılığı devam etmektedir.