Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) ve Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) metinleri birlikte değerlendirildiğinde, bir avukatın mesleki faaliyetinden kaynaklanan hukuki sorumluluğu ile cezai sorumluluğu arasındaki temel ayrım noktaları nelerdir?

Temel ayrım, sorumluluğun kaynağı ve muhatabındadır. Hukuki sorumluluk (HMK m.46 vd.), hakimin yargılama faaliyetindeki belirli hatalarından (örneğin kanunu açıkça yanlış uygulaması) kaynaklanır ve dava Devlet'e karşı açılır. Buradaki amaç, yargısal faaliyetten doğan zararın tazminidir. Cezai sorumluluk (CMK m.151 vd.) ise, müdafiin görevini kasten yerine getirmemesi (kaçınma) veya belirli ağır suçlara (TCK 220, 314) iştirak şüphesi gibi durumlarda ortaya çıkar. Bunun yaptırımı müdafilikten yasaklanma gibi mesleki faaliyetin kısıtlanmasıdır ve doğrudan ceza muhakemesi içinde bir tedbir niteliğindedir. Yani HMK'daki sorumluluk mali ve devlete yönelik iken, CMK'daki sorumluluk mesleki ve doğrudan şahsa yönelik bir tedbirdir.