Bir davada davalı, davacının iddialarını çürütmek için zorunlu olan bir belgenin üçüncü bir kişi olan X bankasında bulunduğunu ileri sürmüştür. Mahkeme, HMK m.221 uyarınca bankadan bu belgenin ibrazını istemiştir. Banka, 'ticari sır' gerekçesiyle belgeyi ibrazdan kaçınabilir mi? Bankanın belgeyi ibraz etmemesi halinde mahkemenin başvurabileceği hukuki yollar nelerdir?

HMK m. 221/3, belgeyi ibrazla yükümlü olanların 'tanıklıktan çekinmeye ilişkin hükümlere göre' belgeyi ibrazdan çekinebileceklerini düzenler. Tanıklıktan çekinme sebepleri CMK referansıyla HMK m. 248-250 arasında sayılmıştır. 'Sır saklama yükümlülüğü' (HMK m.249) bir çekinme sebebidir. Bankacılık Kanunu m.73 de bankalara sır saklama yükümlülüğü getirir. Ancak bu çekinme hakkı mutlak değildir. Sırrın sahibi olan kişinin (ilgili müşteri) rızası varsa veya kanun açıkça izin veriyorsa (örneğin mahkeme kararıyla) sır açıklanabilir. Mahkeme, belgenin uyuşmazlığın çözümü için zorunlu olduğuna kanaat getirirse, ticari sır gerekçesi genellikle belgeyi ibraz etmemek için yeterli bir neden olarak kabul edilmez. Banka belgeyi ibraz etmezse, mahkeme HMK m.221/2 uyarınca bankadan bunun sebebini delilleriyle birlikte açıklamasını ister. Mahkeme açıklamayı yeterli görmezse, ilgili banka yetkilisini 'tanık olarak' dinleyebilir. HMK m.221/3 son cümlesi uyarınca, belgeyi ibraz etmek zorunda olanlar hakkında tanıklara ilişkin hükümler uygulanacağından, hukuka aykırı olarak belgeyi ibraz etmeyen veya tanıklık yapmayan üçüncü kişi hakkında tanıklığa ilişkin disiplin para cezası (HMK m.253) gibi yaptırımlar uygulanabilir.