Haksız fiilden doğan davalarda, davacının HMK m. 16 uyarınca kendi yerleşim yerinde dava açma hakkı, davalının tacir, davanın da ticari dava olduğu durumlarda taraflar arasında yapılmış bir 'yetki sözleşmesi' (HMK m. 17) ile bertaraf edilebilir mi?

Evet, edilebilir. HMK m. 17, tacirler veya kamu tüzel kişilerinin, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabileceklerini düzenler. Yetki sözleşmesi, HMK m. 16 gibi özel yetki kurallarını da bertaraf eden ve taraflar için 'kesin yetki' yaratan bir sözleşmedir. Eğer taraflar, aralarındaki ticari ilişkiden doğabilecek haksız fiiller de dahil olmak üzere tüm uyuşmazlıklar için belirli bir yer mahkemesini (örneğin İstanbul Mahkemeleri) yetkili kılmışlarsa, HMK m. 16'da sayılan diğer mahkemeler (zarar görenin yerleşim yeri, fiilin işlendiği yer vb.) yetkisiz hale gelir. Bu durumda dava, aksine bir hüküm yoksa, sadece sözleşmede belirtilen mahkemede açılabilir. Bu, sözleşme özgürlüğünün usul hukukundaki bir yansımasıdır.