5403 sayılı Toprak Koruma Kanunu'nun 8/A maddesi uyarınca, bir tarım arazisinin tapu kaydına 'Bu taşınmaz yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğünün altında bölünemez' şeklinde bir şerh konulmasının hukuki niteliği ve sonucu nedir?

Bu şerhin hukuki niteliği, taşınmazın hukuki rejimini kısıtlayan 'kamu hukukundan doğan bir kısıtlama' veya 'eşyaya bağlı bir borç'tur. Bu şerh, Türk Medeni Kanunu anlamında bir 'çekişmeli hakların korunmasına ilişkin şerh' (TMK m. 1010) veya 'tasarruf yetkisi kısıtlaması şerhi' (TMK m. 1009) niteliğindedir. Hukuki sonucu ise, bu kısıtlamanın taşınmazı sonradan iktisap edecek olan herkese karşı ileri sürülebilmesidir (şerhin munzam etkisi). Yani, tapuya bu şerh işlendikten sonra, taşınmazın maliki kim olursa olsun, bu araziyi kanunun belirlediği yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğünün altında ifraz edemez, hisselendiremez veya bu sonucu doğuracak şekilde devredemez. Tapu müdürlüğü, bu şerhe aykırı bir işlem talebini (örneğin, küçük bir hissenin satışı) reddetmek zorundadır. Bu şerh, tarımsal arazilerin ekonomik bütünlüğünü kalıcı olarak korumayı amaçlayan en etkili hukuki araçlardan biridir.