Yargıtay 15. HD. 2015/110 K. sayılı kararında, Yapım İşleri Genel Şartnamesi'ndeki ihtirazi kayıt usulüne uymayan yüklenicinin, hakedişteki ceza kesintisini kabul etmiş sayılacağı belirtilmiştir. Bu 'kabul etmiş sayılma' karinesi, adi bir karine midir, yoksa kesin bir karine midir? Yüklenici, hakedişi imzalarken hile, tehdit veya esaslı hata (örneğin, kesintinin matematiksel bir hataya dayandığını sonradan fark etme) altında olduğunu iddia ederek, bu karinenin aksini ispatlayabilir mi?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #337301

Yargıtay'ın uygulamasında bu 'kabul etmiş sayılma' durumu, 'kesin bir karine'ye yakın sonuçlar doğurmaktadır. Yani, usulüne uygun ihtirazi kayıt konulmamışsa, yüklenicinin o hakedişteki tutarları kabul ettiği varsayılır ve aksini ispatlamasına genellikle izin verilmez. Bu, taraflar arasındaki 'delil sözleşmesi'nin bir sonucudur. Ancak, bu karinenin mutlak ve çürütülemez olduğu söylenemez. Ceza hukukundaki karinelerden farklı olarak, özel hukukta iradeyi sakatlayan haller her zaman ileri sürülebilir. Eğer yüklenici, hakedişi imzalarken iradesinin sakatlandığını (hile, tehdit, ikrah) somut delillerle ispatlayabilirse, bu durumda delil sözleşmesinin temeli olan 'özgür irade' ortadan kalktığı için, ihtirazi kayıtsız imzanın bir 'kabul' olarak değerlendirilmemesi gerekir. 'Esaslı hata' durumu ise daha tartışmalıdır. Sadece basit bir hesap hatası, genellikle karineyi çürütmek için yeterli görülmez; yükleniciden basiretli bir tacir olarak hakedişi kontrol etmesi beklenir. Ancak, idarenin verdiği bilgilere dayanarak yapılan ve sonradan bu bilgilerin temelden yanlış olduğu anlaşılan bir hata gibi, 'esaslı' ve 'hile'ye yakın bir hata durumunda, yüklenicinin TMK m. 2 (dürüstlük kuralı) çerçevesinde dava açma hakkının korunması gerekir. Özetle, karine kural olarak kesindir, ancak iradeyi sakatlayan hallerin somut olarak ispatlanması durumunda çürütülebilir. Mahkeme, bu iddiaları, delil sözleşmesini tamamen yok saymadan, sözleşmenin geçerlilik şartları (özgür irade) açısından değerlendirmelidir.