Bir belediye meclis üyesi, belediye meclisi toplantısı sırasında, bir imar planı değişikliği oylamasında, çıkar karşılığı belirli bir yönde oy kullanmıştır. Bu eylem, 'rüşvet' (TCK m. 252) veya 'görevi kötüye kullanma' (TCK m. 257) suçlarını oluşturabilir. Belediye meclis üyesi hakkında soruşturma başlatılabilmesi için 4483 sayılı Kanun m. 3/(h) uyarınca İçişleri Bakanı'ndan soruşturma izni alınması gerekir mi? Belediye meclis üyelerinin hukuki statüsünü ve 3628 sayılı Kanun'un bu duruma etkisini analiz ediniz.
Eğer suçlama 'rüşvet' ise izin alınması gerekmez, ancak 'görevi kötüye kullanma' ise izin alınması gerekir. Analiz şu şekildedir: 1) Belediye Meclis Üyesinin Statüsü: Belediye meclis üyeleri, 'seçilmiş' kamu görevlileridir. 4483 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (h) bendi, 'büyükşehir, il ve ilçe belediye meclisi üyeleri' hakkında soruşturma izni vermeye yetkili merciin 'İçişleri Bakanı' olduğunu açıkça belirterek, onları 4483 sayılı Kanun kapsamına almıştır. Dolayısıyla, görevleri sebebiyle işledikleri suçlarda kural olarak haklarında soruşturma izni alınması gerekir. 2) 3628 Sayılı Kanun'un İstisnası: Ancak, 3628 sayılı 'Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu'nun 17. maddesi, rüşvet, irtikap, zimmet gibi belirli suçlar için 4483 sayılı Kanun'un uygulanmayacağını ve savcıların doğrudan soruşturma yapacağını belirtir. Bu, özel bir istisnadır. 3) Sonuç: - Eğer belediye meclis üyesinin eylemi 'rüşvet' olarak nitelendiriliyorsa, 3628 sayılı Kanun'un istisnası devreye girer ve İçişleri Bakanı'ndan soruşturma izni alınmasına GEREK YOKTUR. Savcılık doğrudan soruşturma yapar. - Eğer eylem, rüşvetin unsurlarını tam olarak taşımıyor ancak bir menfaat karşılığı olmaksızın, sadece birilerini kayırmak veya görev gereklerine aykırı hareket etmek şeklinde 'görevi kötüye kullanma' olarak nitelendiriliyorsa, bu suç 3628 sayılı Kanun'un istisnaları arasında sayılmadığı için, genel kural olan 4483 sayılı Kanun devreye girer. Bu durumda, soruşturma başlatılabilmesi için İçişleri Bakanı'ndan soruşturma izni alınması ZORUNLUDUR. Suçun doğru vasıflandırılması, izlenecek soruşturma usulünü doğrudan belirlemektedir.