Bir sanık, VUK m. 359/b uyarınca 'sahte belge kullanma' suçundan yargılanmaktadır. Sanık savunmasında, faturaların sahte olduğunu bilmediğini, muhasebecisinin kendisine getirdiği belgeleri kullandığını, kendisinin ticari işlerden anlamadığını ve muhasebecisine güvendiğini ileri sürmüştür. Bu savunma, suçun manevi unsuru olan 'kast'ı ortadan kaldırır mı? Bir şirket yöneticisinin 'muhasebe işlerini bilmiyordum' savunmasının, 'basiretli bir tacir' olma yükümlülüğü karşısındaki hukuki değeri nedir?

Bu savunma, tek başına kastı ortadan kaldırmak için yeterli değildir, ancak somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir. VUK m. 359'daki suçlar kasten işlenebilir. Kast, failin belgenin sahte olduğunu 'bilmesi' ve bunu kullanarak vergi matrahını azaltmayı 'istemesi'dir. Sanığın, belgenin sahte olduğunu gerçekten bilmediği ve bu konuda kaçınılmaz bir hataya düştüğü (TCK m. 30/1) ispatlanırsa, kastı ortadan kalkar ve beraat etmesi gerekir. Ancak, bir şirket yöneticisinin, Türk Ticaret Kanunu uyarınca 'basiretli bir iş adamı gibi' hareket etme yükümlülüğü vardır. Bu yükümlülük, şirketinin mali ve vergisel işlerine karşı tamamen kayıtsız kalmamasını, asgari düzeyde bir denetim ve gözetim yapmasını gerektirir. 'Muhasebecime güvendim' savunması, genellikle Yargıtay tarafından yeterli görülmemektedir. Mahkeme, sanığın bu savunmasının samimiyetini değerlendirirken şu kriterlere bakar: - Faturaların alındığı şirketlerin ticari faaliyetlerinin gerçek olup olmadığı (adresi, deposu, personeli var mı?). - Faturalardaki emtia veya hizmetin, sanığın şirketinin faaliyet alanıyla uyumlu olup olmadığı. - Ödemelerin banka gibi ispat edici kanallarla yapılıp yapılmadığı. - Faturalardaki tutarların, şirketin genel iş hacmine göre makul olup olmadığı. Eğer bu kriterler, faturaların sahteliğinin ortalama bir dikkatle anlaşılabileceğini gösteriyorsa, sanığın 'bilmiyordum' savunması hayatın olağan akışına aykırı bulunur ve en azından 'olası kast' ile hareket ettiği kabul edilerek cezalandırılması yoluna gidilir. Sadece çok küçük, ticari tecrübesi olmayan ve muhasebe süreçlerine tamamen yabancı bir işletme sahibi için bu savunmanın kabul edilme ihtimali daha yüksek olabilir.