VUK m. 359/a-2'de düzenlenen 'muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge kullanma' suçu ile VUK m. 359/a-1'de düzenlenen 'defter ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hileleri yapma' suçu arasındaki ilişki nedir? Bir mükellef, mal alış miktarını yüksek gösteren yanıltıcı bir faturayı hem defterine kaydetmiş hem de bu kayda dayanarak KDV beyannamesi vermiştir. Bu durumda her iki suçtan ayrı ayrı mı ceza verilir, yoksa biri diğerinin içinde erir mi?

Bu durumda faile sadece VUK m. 359/a-2'de düzenlenen 'muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge kullanma' suçundan ceza verilir. 'Hesap ve muhasebe hilesi yapma' suçu, daha genel ve tali (ikincil) nitelikte bir suçtur. 'Yanıltıcı belge kullanma' suçu ise daha özel bir fiili düzenlemektedir. Yanıltıcı bir belgenin deftere kaydedilmesi ve beyannameye yansıtılması, zaten özü itibarıyla bir 'muhasebe hilesi'dir. Ancak kanun koyucu, bu hilenin 'yanıltıcı belge' kullanılarak işlenmesini, daha özel ve vahim bir durum olarak ayrı bir bentte (a-2) düzenlemiştir. Bu durumda, ceza hukukundaki 'özel normun önceliği' (lex specialis) ilkesi gereğince, fiile uyan özel hüküm olan m. 359/a-2 uygulanır. 'Hesap ve muhasebe hilesi yapma' suçu, yanıltıcı veya sahte belge kullanılmaksızın, sadece defter kayıtları üzerinde oynamalar yapılarak (örneğin, olmayan bir gideri varmış gibi kaydetmek, amortismanları yanlış hesaplamak) işlenen fiiller için uygulama alanı bulur. Yanıltıcı belge kullanma fiili, hesap hilesini de içerdiği ve tükettiği için, faile tek bir suçtan, yani m. 359/a-2'den ceza verilir. Aksi takdirde aynı fiil nedeniyle çifte cezalandırma yapılmış olur.