VUK m. 359/a-2 uyarınca 'muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenlemek' suçundan açılan bir davada, mahkeme yargılama sırasında sanığın eyleminin aslında VUK m. 359/b'deki 'sahte belge düzenlemek' suçunu oluşturduğu kanaatine varmıştır. Bu durumda mahkeme, sanığa ek savunma hakkı vererek daha ağır cezayı gerektiren 'sahte belge düzenlemek' suçundan mahkumiyet hükmü kurabilir mi? Bu durumu, 'suç vasfının değişmesi' (CMK m. 226) ve 'dava açılmayan suçtan hüküm kurma yasağı' (CMK m. 225) ilkeleri açısından analiz ediniz.

Bu durum, 'suç vasfının değişmesi' kapsamında değerlendirilir ve mahkeme, şartlarını yerine getirerek daha ağır olan suçtan hüküm kurabilir. CMK m. 225, mahkemenin iddianamede anlatılan 'fiil' ile bağlı olduğunu, ancak bu fiilin 'hukuki nitelendirmesi' ile bağlı olmadığını belirtir. İddianamede anlatılan fiil, 'gerçeğe aykırı fatura düzenleyerek vergi matrahını azaltma' fiilidir. Savcı bu fiili 'MIYB düzenleme' olarak nitelendirmiş, mahkeme ise aynı fiilin 'sahte belge düzenleme' suçunu oluşturduğu sonucuna varmıştır. Bu, yeni bir fiilden hüküm kurmak değil, aynı fiile farklı bir hukuki nitelik kazandırmaktır. Bu durumda mahkeme, CMK m. 226 uyarınca sanığa ek savunma hakkı tanımak zorundadır. Sanığa, eyleminin VUK m. 359/b kapsamında değerlendirileceği ve bu suçun unsurları ile daha ağır ceza öngördüğü açıkça bildirilerek, buna karşı savunmalarını hazırlaması için süre verilmelidir. Bu usuli gereklilik yerine getirildikten sonra, mahkeme daha ağır olan 'sahte belge düzenleme' suçundan mahkumiyet hükmü kurabilir. Bu, CMK m. 225'teki yasağın ihlali değildir.