VUK m. 359'da düzenlenen vergi kaçakçılığı suçlarında dava açılabilmesi için, vergi idaresinin bir 'mütalaa' vermesi dava şartı mıdır? (VUK m. 367). Cumhuriyet Savcısı, vergi dairesinden bir mütalaa gelmeden veya gelen mütalaanın aksi yönde olmasına rağmen, başka delillere (örneğin bir ihbar, tanık beyanı) dayanarak VUK m. 359'dan kamu davası açabilir mi?

Evet, VUK m. 367 uyarınca vergi dairesinin 'mütalaa' vermesi, VUK m. 359'da sayılan suçlardan kamu davası açılabilmesi için bir 'dava şartı'dır. Ancak bu, savcının tamamen vergi idaresine bağımlı olduğu anlamına gelmez. Süreç şu şekilde işler: Cumhuriyet savcısı, VUK m. 359 kapsamına giren bir suçu başka bir yolla (ihbar, başka bir soruşturma vb.) öğrendiğinde, doğrudan iddianame düzenleyemez. Durumu ilgili vergi dairesine bildirerek, bir inceleme yapılmasını ve sonucunda kendisine bir mütalaa verilmesini istemek zorundadır. Vergi dairesi, inceleme sonucunda suçun işlendiği kanaatine varırsa 'olumlu mütalaa', işlenmediği kanaatine varırsa 'olumsuz mütalaa' verir. Savcı, 'olumlu mütalaa' üzerine iddianame düzenleyerek kamu davasını açar. Eğer vergi dairesi 'olumsuz mütalaa' verirse, kural olarak savcı bu mütalaa ile bağlı değildir. Savcı, mütalaanın aksine, suçun işlendiğine dair yeterli şüphe olduğuna inanıyorsa, yine de iddianame düzenleyerek dava açabilir. Ancak bu durumda, mahkeme yargılama sırasında mütalaayı ve vergi tekniği raporunu önemli bir delil olarak değerlendirecektir. Özetle, mütalaanın 'alınması' bir dava şartıdır; ancak mütalaanın 'içeriği' (olumlu veya olumsuz olması) savcıyı mutlak olarak bağlamaz. Mütalaa alınmadan açılan bir dava, dava şartı yokluğundan düşürülmelidir.