HMK m. 182, 'kötüniyetli ıslah' halinde mahkemenin ıslahı dikkate almadan karar vereceğini ve ıslaha başvuranı disiplin para cezasına mahkum edeceğini düzenlemektedir. 'Kötüniyet' kavramının sübjektif niteliği göz önüne alındığında, bir ıslahın 'davayı uzatmak veya karşı tarafı rahatsız etmek' amacıyla yapıldığı hangi objektif kriterlere göre belirlenebilir? Yargıtay HGK 2021/2 sayılı kararında, imza inkarına dayalı ıslah talebinin kötüniyetli sayılmamasının gerekçeleri nelerdir?

Kötüniyet, sübjektif bir kavram olmakla birlikte, mahkeme tarafından objektif delil ve belirtilerle tespit edilmelidir. Bir ıslahın kötüniyetli olup olmadığını belirlemede kullanılabilecek objektif kriterler şunlardır: 1) Islahın Zamanlaması: Davanın tam karara bağlanacağı bir aşamada, sırf yargılamayı geciktirmek için yapıldığı bariz olan ıslahlar. 2) Islahın İçeriği: Açıkça dayanaksız, hukuki temelden yoksun ve sırf karşı tarafı taciz etmeye yönelik olduğu anlaşılan yeni iddialar. 3) Tekrarlanan Usuli Hamleler: Davacının daha önce feragat ettiği bir talebi tekrar ıslahla ileri sürmesi veya sürekli olarak çelişkili beyanlarda bulunması. 4) Dürüstlük Kuralına Aykırılık: Tarafların, dürüstlük kuralına (TMK m. 2) aykırı hareket ettiğini gösteren diğer davranışları. Yargıtay HGK'nın 2021/2 sayılı kararında, menfi tespit davasında bono bedelsizliği iddiasının imza inkarına dönüştürülmesinin kötüniyetli sayılmamasının temel gerekçesi, ıslahın yargılamayı uzatmaya yönelik somut bir etkisinin olmamasıdır. Kararda belirtildiği gibi, icra takibinden sonra açılan menfi tespit davası zaten takibi kendiliğinden durdurmaz. Davacının ıslahı, icra takibinin seyrini etkileyen veya geciktiren bir sonuç doğurmamaktadır. Ayrıca, davacının bononun aslını yeni gördüğünü ve bu nedenle imza inkarında bulunduğunu belirtmesi, makul bir gerekçe olarak kabul edilmiştir. Davalının soyut kötüniyet iddiası dışında, ıslahın davayı uzatma veya taciz amacı taşıdığına dair somut bir delil veya belirti bulunmadığından, mahkemenin ıslahı dikkate alması gerektiği sonucuna varılmıştır.