Bireysel başvuru mekanizmalarına yönelik eleştirilerden biri 'yetki aşımı ve yargısal aktivizm'dir. Bu iki kavram arasındaki fark nedir ve makalede hangisi daha anlamlı bir eleştiri olarak görülmektedir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #33666

Makalede (Bireysel Başvuru Yollarının Güncel Sorunları) bu iki kavram arasında bir ayrım yapılmaktadır. 'Yetki aşımı', mahkemenin kanunla veya anayasayla kendisine verilmeyen bir yetkiyi kullanması, örneğin bir denetim mahkemesi olmasına rağmen ilk derece mahkemesi gibi karar vermesidir. Makale, AYM/İHAM'ın tutukluluk veya maddi haklarla ilgili başvurularda esasa girmesinin genellikle yetki aşımı olmadığını savunmaktadır. 'Yargısal aktivizm' ise mahkemenin, mevcut hukuku 'yorumlayarak' genişletmesi, yeni haklar veya yükümlülükler yaratmasıdır. İHAM'ın Sözleşme'yi 'yaşayan bir belge' olarak görüp dinamik yorumlaması bu kapsamdadır. Makale, 'yetki aşımı' eleştirilerinin genellikle temelsiz olduğunu, ancak 'yargısal aktivizm' tartışmalarının ve bu yöndeki eleştirilerin daha 'anlamlı' olduğunu belirtmektedir. Çünkü bu durum, mahkemenin rolü ve yasama organıyla ilişkisi hakkında meşru bir hukuki ve siyasi tartışma alanı yaratmaktadır.