Bir taşınmaz üzerinde kalıcı nitelikteki bir yapının (muhdesat) mülkiyetinin, arsa malikinden başkasına ait olduğunun tespiti istenebilir mi? Kural ve istisnaları nelerdir?

Kural olarak istenemez. Türk Medeni Kanunu'nun 'bütünleyici parça' (m. 684) ve 'üst toprağa tabidir' (arazinin mülkiyeti üzerindekileri de kapsar - m. 718) ilkeleri gereğince, arazi üzerindeki kalıcı yapılar arazinin mülkiyetine tabidir ve ayrı bir mülkiyete konu olamazlar. Dolayısıyla, muhdesatın arz malikinden başkasına aidiyetinin tespiti davası açmakta kural olarak hukuki yarar yoktur. Ancak, Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre bu kuralın istisnaları vardır. Metinde belirtildiği üzere, 'taşınmaz hakkında derdest ortaklığın giderilmesi davasının, kentsel dönüşüm uygulamasının ya da kamulaştırma işleminin bulunması gibi istisnai durumlarda' muhdesatın tespiti davası açılmasında güncel hukuki yararın bulunduğu kabul edilmektedir. Çünkü bu durumlarda, taşınmazın değeri belirlenirken veya satış bedeli paylaştırılırken, üzerindeki yapının değerinin kime ait olduğunun saptanması pratik bir zorunluluktur (barandogan.av.tr, HMK Madde 106).