Bölge Adliye Mahkemesi, istinaf dilekçesi süresinden sonra verildiği gerekçesiyle istinaf başvurusunu usulden reddedebilir mi? Hukukilik denetimi ve kamu düzenine aykırılık kavramları bu durumda nasıl bir rol oynar?

Bölge Adliye Mahkemesi (BAM), süresinde verilmiş bir 'süre tutum dilekçesi' varken, gerekçeli istinaf dilekçesinin yasal süre olan 8 gün geçtikten sonra verilmesini gerekçe göstererek başvuruyu usulden reddedemez. Bu durum, Yargıtay 22. Hukuk Dairesi'nin 03.04.2017 tarihli, 2017/30909 E. ve 2017/7476 K. sayılı kararında ele alınmıştır. Karara göre, BAM maddi vakıa denetimi açısından istinaf sebepleriyle bağlıdır (HMK m. 355). Gerekçeli dilekçe süresinde verilmediğinde, BAM süre tutum dilekçesindeki veya sonradan sunulan dilekçedeki maddi vakıaya ilişkin sebepleri incelemek zorunda değildir. Ancak BAM, aynı zamanda bir 'hukukilik denetimi' de yapmakla yükümlüdür ve bu denetim açısından istinaf sebepleriyle bağlı değildir. Özellikle, 'kamu düzenine aykırılık' gördüğü takdirde bunu re'sen gözetmek zorundadır. Süresinde bir süre tutum dilekçesi verilmiş olması, kanun yoluna başvurma iradesini göstermek için yeterlidir. Bu andan itibaren BAM'ın en azından bir hukukilik denetimi yapma yükümlülüğü doğar. BAM'ın, gerekçeli dilekçenin geç verildiğini belirterek, 'kamu düzenine aykırılık da bulunmadığından' başvuruyu usulden reddetmesi yerine, hukukilik denetimi yaparak 'başvurunun esastan reddine' karar vermesi gerekirdi. Yargıtay, bu nedenle usulden ret kararını hatalı bularak bozmuştur. (Kaynak: hmk-madde-353-durusma-yapilmadan-verilecek-kararlar.html).