HMK m. 106 kapsamında bir tespit davası açan davacının, davayı açmakta 'hukuken korunmaya değer güncel bir yararı'nın bulunduğunu ispat yükümlülüğü var mıdır? Mahkeme bu şartı kendiliğinden araştırır mı?

Evet, tespit davası açan davacının, bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararının bulunduğunu bildirme, açıklama ve gerekirse ispat etme yükümlülüğü vardır. Bu durum, eda ve inşai davalardan farklıdır; çünkü o davalarda hukuki yararın varlığı kural olarak varsayılır. HMK m. 114/1-h uyarınca 'hukuki yarar' bir dava şartıdır. Mahkeme, dava şartlarının varlığını davanın her aşamasında 'kendiliğinden' (re'sen) araştırmakla yükümlüdür. Dolayısıyla, davacı hukuki yararını ispat edemese veya bu konuda bir beyanda bulunmasa bile, mahkeme bu şartın mevcut olup olmadığını kendiliğinden incelemelidir. Eğer mahkeme, davacının davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığı kanaatine varırsa, davanın esasına girmeden, HMK m. 115 uyarınca davayı 'dava şartı yokluğundan usulden reddetmek' zorundadır. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi'nin 2017/1004 E., 2017/10073 K. sayılı kararı da bu ilkeyi teyit etmektedir. (Kaynak: hmk-madde-106-tespit-davasi.html).