Bireysel başvuru sonucunda tespit edilen bir hak ihlalinin giderilmesi için AYM ve İHAM'ın başvurucu lehine hükmedebileceği tedbirler nelerdir? Mahkemelerin 'yeniden yargılama' veya 'tahliye' gibi kararlar vermesi 'yetki aşımı' olarak nitelendirilebilir mi?

Makalede (Bireysel Başvuru Yollarının Güncel Sorunları) açıklandığı üzere, bu durum bir yetki aşımı değildir. Bireysel başvurunun amacı sadece ihlali tespit etmek değil, aynı zamanda ihlalin tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasını sağlamaktır. Bu nedenle mahkemeler, tazminat dışında başka tedbirlere de karar verebilirler. İHAM, devam eden ihlali sonlandırmasını, ihlale neden olan yasal düzenlemeyi veya uygulamayı değiştirmesini devletten isteyebilir. Hukuka aykırı tutukluluk durumunda istisnai olarak başvurucunun serbest bırakılmasını talep edebilir. AYM ise 6216 sayılı Kanun m.50/1 uyarınca 'ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere' karar verme yetkisine sahiptir. Bu yetki kapsamında, ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanıyorsa doğrudan 'yeniden yargılama yapılmasına' karar verebilir ve tutuklu başvurucunun hak ihlalini gidermenin tek yolu tahliye ise bu yönde karar alabilir. Bu tedbirler, insan haklarının ve bireysel başvuru yolunun etkililiğinin bir gereğidir.