Hakimin yargılamaya katılamayacağı haller CMK'da hangi iki temel kategoride düzenlenmiştir ve aralarındaki temel farklar nelerdir?

CMK, hakimin tarafsızlığını sağlamak amacıyla yargılamaya katılamayacağı halleri iki temel kategoride düzenlemiştir: 1) Mutlak Yasaklılık Halleri (CMK m. 22 ve m. 23): Bu maddelerde sayılan haller (örneğin suçtan zarar görme, sanıkla belirli derecede akrabalık, aynı davada savcılık/müdafilik yapma, soruşturma evresinde görev yapmış olma) sınırlı sayıdadır (numerus clausus). Bu hallerden birinin varlığı, hakimin tarafsızlığını şüpheye düşürüp düşürmediğine bakılmaksızın, davaya bakmasına mutlak olarak engel teşkil eder. Bu durum, yargılamanın her aşamasında ileri sürülebilir ve uyulmaması kesin hukuka aykırılık sebebidir. 2) Nispi Ret ve Çekinme Sebepleri (CMK m. 24): Bu madde, 'tarafsızlığını şüpheye düşürecek diğer sebepler' şeklinde daha genel ve soyut bir çerçeve çizer. Bu sebepler sınırlı sayıda değildir. Bir olayın bu kapsama girip girmediği her somut duruma göre değerlendirilir. Taraflar bu sebeplere dayanarak hakimin reddini talep edebilirler. Ancak bu talep, CMK m. 25'te belirtilen sürelere tabidir. Süre geçtikten sonra talep yapılamaz. Hakim de CMK m. 30 uyarınca bu tür bir sebeple kendisi çekinebilir. Temel fark; birincisinin mutlak, objektif ve süresiz bir yasaklama olması, ikincisinin ise somut olaya özgü, süreli ve takdire bağlı bir değerlendirmeyi gerektirmesidir. (Bkz: sen.av.tr/tr/makale/suc-duyurusunda-bulunan-hakimin-daha-sonra-yargilamaya-bakan-hakim-olmasi-ile-dosyası-tefrik-edilen-sanik-bakimindan-daha-once-karar-veren-hakimin-davaya-bakmasinin-hakimin-tarafsizligi-bakimindan-degerlendirilmesi)