Yargıtay CGK'nın 16.05.2019 tarihli, 2019/441 K. sayılı kararına konu olayda, sanığın 'rızasıyla' bir miktar uyuşturucu maddeyi teslim etmesinden sonra üzerinde yapılan arama 'yoklama' mı yoksa 'adli arama' mıdır? CGK'nın bu aramanın PVSK m. 4/A kapsamında hukuka uygun olduğuna dair kararını, 'somut suç şüphesinin ortaya çıkması' anı itibarıyla eleştirel bir bakış açısıyla değerlendiriniz.

CGK kararında bu arama 'yoklama' olarak nitelendirilerek PVSK m. 4/A kapsamında hukuka uygun bulunmuştur. Ancak bu değerlendirme eleştiriye açıktır. PVSK m. 4/A'daki durdurma ve yoklama, henüz somut bir suç şüphesi oluşmadan, genel güvenlik ve tehlikeyi önleme amacıyla yapılır. Olayda sanık, üzerinde uyuşturucu madde olduğunu ikrar edip bir kısmını teslim ettiğinde, artık TCK kapsamında bir suç işlendiğine dair 'somut olgulara dayalı makul şüphe' oluşmuştur. Bu andan itibaren yapılacak aramanın amacı delil elde etmek olduğundan, bu bir 'adli arama'dır ve CMK hükümlerine (m. 116, 119) tabi olmalıdır. Suç şüphesi somutlaştıktan sonra PVSK m. 4/A'ya dayanılarak arama yapılması, adli arama rejiminin ve getirdiği güvencelerin (hâkim kararı vb.) dolanılması anlamına gelir. Bu nedenle, CGK'nın kararı, aramanın niteliğini belirlemede 'suç şüphesinin somutlaşma anı'nı göz ardı ettiği için eleştirilebilir. (Bkz: Karar Alınmaksızın Arama ve İletişimin Dinlenmesi Tedbirlerinin Hukukiliği makalesi)