İfade özgürlüğü ve eleştiri hakkı bağlamında, hakaret suçunun oluşup oluşmadığı değerlendirilirken 'matufiyet' şartının rolü nedir? Bu iki kavram arasındaki hiyerarşik ilişki nasıldır?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #332721

Metindeki analize göre, bu iki kavram arasında hiyerarşik bir ilişki vardır ve öncelik 'matufiyet' şartının tespitindedir. Bir ifadenin hakaret suçu oluşturup oluşturmadığı incelenirken, öncelikle o ifadenin belirli veya belirlenebilir bir kişiyi hedef alıp almadığı (matufiyet) tespit edilmelidir. Eğer matufiyet şartı gerçekleşmiyorsa, yani ifadenin kime yöneltildiği belirsizse, suç zaten oluşmayacağından ifade özgürlüğü/eleştiri hakkı kapsamında bir değerlendirme yapmaya gerek kalmaz. Ancak matufiyet şartı gerçekleşiyor ve mağdur belirlenebiliyorsa, ikinci aşamada o mağdurun sıfatı (örneğin siyasetçi, kamu görevlisi, sıradan vatandaş) dikkate alınarak, ifadenin İHAM ve Anayasa Mahkemesi içtihatları çerçevesinde kabul edilebilir eleştiri sınırları içinde kalıp kalmadığı değerlendirilir. Yani matufiyet, suçun varlığı için bir ön koşul, eleştiri hakkı ise bir hukuka uygunluk nedeni veya suçun unsurlarını ortadan kaldıran bir değerlendirme kriteridir.