Bir Asliye Hukuk Mahkemesi'nde görülen davada, davalı süresi içinde yetki itirazında bulunmuş ve mahkeme, yetkisizlik kararı vererek dosyayı yetkili görülen Ankara Mahkemelerine göndermiştir. Karar kesinleştikten sonra dosya Ankara'ya gönderilmiş, ancak Ankara'daki mahkeme de kendisini yetkisiz bularak karşı bir yetkisizlik kararı vermiştir. Bu durumda ortaya çıkan 'olumsuz yetki uyuşmazlığını' çözmeye hangi mahkeme görevlidir? HMK m. 21 ve m. 22'deki 'merci tayini' kurallarını açıklayınız.
İki farklı mahkemenin, aynı davaya bakmak konusunda karşılıklı olarak yetkisizlik kararı vermesi durumunda, 'olumsuz yetki uyuşmazlığı' ortaya çıkar. Bu uyuşmazlığın çözümü için 'merci tayini' (yargı yeri belirlenmesi) yoluna başvurulur. HMK'nın 21. ve 22. maddelerine göre süreç şu şekilde işler: Uyuşmazlığın Çözümü: 1. Başvuru: Taraflardan biri, son yetkisizlik kararını veren mahkemeye başvurarak, uyuşmazlığın çözümü için dosyanın ilgili yargı merciine gönderilmesini talep eder. Mahkeme, dosyayı re'sen de gönderebilir. 2. Görevli Merci: Yetki uyuşmazlığını çözmeye ve davaya bakacak mahkemeyi belirlemeye görevli merci, uyuşmazlığa düşen mahkemelerin konumuna göre belirlenir: - Aynı Bölge Adliye Mahkemesi Yargı Çevresindeyse: Eğer her iki mahkeme de (örneğin, Kırıkkale Asliye Hukuk ve Ankara Asliye Hukuk) aynı Bölge Adliye Mahkemesi'nin (Ankara BAM) yargı çevresi içindeyse, uyuşmazlığı o Bölge Adliye Mahkemesi çözer (HMK m. 21/1-a). - Farklı Bölge Adliye Mahkemesi Yargı Çevresindeyse: Eğer mahkemeler farklı Bölge Adliye Mahkemelerinin yargı çevrelerindeyse (örneğin, İstanbul Asliye Hukuk ve İzmir Asliye Hukuk), uyuşmazlığı Yargıtay çözer (HMK m. 21/1-b). Karar ve Sonuçları: Merci tayini talebini inceleyen Bölge Adliye Mahkemesi veya Yargıtay, dosya üzerinden bir inceleme yapar ve hangi mahkemenin yetkili olduğuna karar verir. Bu merciin verdiği karar 'kesindir' (HMK m. 22/2). Tarafların bu karara karşı başka bir kanun yoluna başvurma hakkı yoktur. Belirlenen mahkeme, artık yetkili olduğunu kabul ederek davaya bakmak zorundadır. Bu mekanizma, davaların mahkemeler arasında sürüncemede kalmasını önleyerek, tarafların mahkemeye erişim hakkını güvence altına alır.