Yargıtay 4. Ceza Dairesi'nin 2021/2804 K. sayılı kararında, katılana söylenen 'hasta mısın kızım sen?' sözü hakaret sayılmamıştır. Bu ifadeyi, Yargıtay 18. Ceza Dairesi'nin 2015/10949 K. sayılı kararındaki 'sen şizofren hastasısın, doktora git' ifadesiyle birlikte değerlendiriniz. Bir kişiye 'hasta' olduğunu söylemek veya bir hastalık ismiyle hitap etmek, ne zaman hakaret suçunu oluşturur, ne zaman eleştiri veya kaba söz sınırları içinde kalır? Bu ayrımda belirleyici olan kriterler nelerdir?

Bu iki Yargıtay kararı, bir kişiye hastalık atfetmenin hakaret suçunu oluşturup oluşturmayacağı konusundaki ince çizgiyi göstermektedir. Bir ifadenin hakaret olup olmadığı, ifadenin kendisinden çok, söylendiği bağlam, niyet ve muhatabın onurunu zedeleme amacı taşıyıp taşımadığına göre belirlenir. 'Hasta mısın kızım sen?' (Hakaret Değil): Bu ifade, genellikle bir kişinin davranışlarının 'anormal', 'anlamsız' veya 'beklenmedik' bulunduğunu ifade etmek için kullanılan retorik bir sorudur. Burada 'hasta' kelimesi, tıbbi bir teşhis koymaktan çok, davranışa yönelik bir şaşkınlığı ve eleştiriyi ifade eder. Yargıtay bu ifadeyi, 'kaba hitap tarzı' olarak yorumlamış ve onur kırıcı boyutta bir sövme olarak görmemiştir. 'Sen şizofren hastasısın, doktora git' (Hakaret Değil): Bu ifade daha sert görünse de, Yargıtay bunu da 'ağır eleştiri' olarak nitelendirmiştir. Burada da failin amacının, tıbbi bir teşhis koymaktan ziyade, muhatabın tutarsız, çelişkili veya mantıksız bulduğu davranışlarını, bilinen ağır bir akıl hastalığına benzeterek eleştirmek olduğu kabul edilmiştir. Ne Zaman Hakarete Dönüşür? Bu tür ifadeler şu durumlarda hakaret suçuna dönüşür: 1) Aşağılama ve Damgalama Kastı: Eğer ifade, kişiyi toplum nezdinde 'deli', 'akıl hastası' gibi damgalayıcı ve aşağılayıcı bir sıfatla nitelemek, onun sosyal itibarını ve saygınlığını zedelemek amacıyla kullanılıyorsa, hakaret suçu oluşur. Amacın eleştiri değil, salt küçük düşürme olması gerekir. Örneğin, bir kişinin akıl hastalığıyla sürekli alay etmek, onu bu nedenle toplumdan dışlamaya çalışmak hakarettir. 2) Gerçek Bir Hastalığın Kötüye Kullanılması: Eğer muhatabın gerçekten bir hastalığı varsa ve fail, bu durumu onun onurunu kırmak için kullanıyorsa (örneğin, 'kanserli, zaten yakında öleceksin' gibi), bu durum hakaret suçunu oluşturur. Ayrımda Belirleyici Kriterler: - Failin niyeti: Amaç eleştiri mi, yoksa aşağılama mı? - Söylendiği bağlam: İfade, bir davranışa tepki olarak mı, yoksa durup dururken mi söyleniyor? - İfadenin bütünlüğü: Sözler, tek başına mı, yoksa bir eleştiri bütününün parçası olarak mı sarf ediliyor? - Toplumsal algı: Toplumda o ifadenin ne kadar ağır bir onur kırıcı nitelik taşıdığı. Yargıtay, bu kriterlere göre, örneklerdeki ifadelerin eleştiri ve kaba söz sınırları içinde kaldığına, aşağılama kastıyla söylenmediğine kanaat getirmiştir.