HMK'ya göre asliye hukuk mahkemesi ile asliye ticaret mahkemesi arasındaki ilişki bir 'görev' ilişkisidir. Peki, Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi ile Asliye Hukuk/Asliye Ticaret Mahkemesi arasındaki ilişki nedir? Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2017/133 K. sayılı kararını dikkate alarak, Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 'ihtisas mahkemesi' olmasının, görev kuralları açısından ne anlama geldiğini ve bu mahkemelerin yargı çevrelerinin nasıl belirlendiğini açıklayınız.

Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemeleri (FSHHM), belirli bir uzmanlık alanındaki uyuşmazlıklara bakmak üzere kurulmuş 'ihtisas mahkemeleri'dir. İhtisas mahkemeleri ile diğer mahkemeler (genel görevli asliye hukuk veya özel görevli asliye ticaret mahkemeleri) arasındaki ilişki de, tıpkı asliye hukuk ile asliye ticaret arasındaki ilişki gibi, bir 'görev' ilişkisidir. Görev kuralları kamu düzeninden olduğu için, yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Yargıtay'ın 2017/133 K. sayılı kararında da vurgulandığı gibi, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu veya sınaî haklara (marka, patent vb.) ilişkin mevzuattan kaynaklanan hukuk davalarına bakma görevi münhasıran bu ihtisas mahkemelerine aittir. Bu mahkemelerin yargı çevreleri ve hangi yerlerde kurulacağı, Adalet Bakanlığı'nın teklifi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından belirlenir. Bir yerde müstakil bir FSHHM kurulmuşsa, o yargı çevresindeki tüm fikri ve sınai haklar davalarına bu mahkeme bakar. Yargıtay kararında belirtilen HSK kararlarında olduğu gibi, FSHHM kurulmayan yerlerde ise, HSK, o yerdeki asliye hukuk veya asliye ticaret mahkemelerinden birini (örneğin 3 numaralı Asliye Hukuk Mahkemesini) bu davalara bakmak üzere 'ihtisas mahkemesi olarak görevlendirir'. Bu görevlendirme yapıldıktan sonra, o mahkeme artık o tür davalar için özel görevli hale gelir ve diğer asliye hukuk veya ticaret mahkemeleri bu davalara bakamaz. Görevsizlik kararı vererek dosyayı HSK tarafından belirlenen ihtisas mahkemesine göndermeleri gerekir. Karardaki olayda da mahkemenin, davanın Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nde görülmesi gerektiği yönündeki görevsizlik kararı, HSK'nın belirlediği ihtisas mahkemesi kuralına aykırı olduğu için Yargıtay tarafından bozulmuştur.