5271 sayılı CMK m. 54/1'in gerekçesinde 'Yeminin önemini, anlamını kavraması için, hâkim yemin edecek olanlara, dinlemeden önce yeminin önemini anlatmalıdır.' denilmektedir. Bu 'anlatma' yükümlülüğünün ihlali, yani hâkimin tanığa sadece yemin metnini okutarak yemin ettirmesi, tek başına tanık beyanını geçersiz kılar mı veya bir bozma nedeni oluşturur mu? Bu usuli eksikliğin delilin sıhhatine etkisini tartışınız.

Hâkimin, yeminden önce tanığa yeminin önemini ve sonuçlarını (özellikle yalan tanıklığın suç olduğunu) anlatması, CMK m. 54'ün gerekçesinde belirtilen önemli bir yükümlülüktür. Bu, yeminin sadece mekanik bir tekrar olmasını önlemek, tanığın ne yaptığının bilincinde olmasını sağlamak ve beyanının güvenilirliğini artırmak amacını güder. Ancak bu 'anlatma' yükümlülüğünün ihlali, tek başına ve otomatik olarak tanık beyanını 'geçersiz' kılmaz veya her durumda bir 'bozma nedeni' oluşturmaz. Yargısal uygulamada, bu tür usuli eksikliklerin sonuca etkisi değerlendirilir. Eğer tanık, okur-yazar, belirli bir eğitim ve sosyal seviyede ise, yeminin anlam ve sonuçlarını zaten bildiği varsayılabilir. Bu durumda, hâkimin ayrıca bir anlatım yapmamış olması, genellikle 'hükme etkili olmayan, nispi' bir usul hatası olarak görülür ve tek başına bozma nedeni sayılmaz. Ancak, tanığın yaşı, eğitim durumu, sosyal konumu itibarıyla yeminin anlamını ve yalan yere yemin etmenin cezai sonuçlarını kavrayamayacak durumda olduğu anlaşılıyorsa (örneğin, çok yaşlı, eğitimi olmayan, sosyal hayattan izole bir tanık), hâkimin bu anlatımı yapmamış olması, tanığın neye yemin ettiğini bilmeden ifade verdiği anlamına gelebilir. Bu durumda, yeminin caydırıcı ve güvence fonksiyonu ortadan kalkar. Özellikle hükmün esasını oluşturan tek delil bu tanığın beyanı ise, bu usuli eksiklik 'hükme etkili mutlak' bir bozma nedeni olarak kabul edilebilir. Dolayısıyla, bu eksikliğin delilin sıhhatine etkisi, her somut olayın kendi özellikleri içinde, tanığın kişisel durumu ve beyanının hükümdeki ağırlığına göre değerlendirilmelidir.