Kamu görevlisine veya siyasetçilere yönelik eleştirinin sınırları, özel kişilere göre neden daha geniştir? YCGK'nın 2022/199 sayılı kararında bir hakime 'yalaka', 2021/492 sayılı kararında Başbakana 'faşist' denmesinin hakaret sayılmamasını, AİHM'nin Lingens/Avusturya ve Eon/Fransa kararlarında belirtilen ilkeler ışığında analiz ediniz. Bir ifadenin 'ağır eleştiri' mi yoksa 'hakaret' mi olduğunun belirlenmesinde ifadenin söylendiği 'bağlam' neden önemlidir?
Kamu görevlileri ve özellikle siyasetçilere yönelik eleştiri sınırlarının daha geniş olması, demokratik toplumun temel bir gereğidir. AİHM'nin Lingens/Avusturya kararında da vurguladığı gibi, siyasetçiler, kamuoyunun denetimine açık olmayı ve bu nedenle sert eleştirilere maruz kalmayı bilerek ve isteyerek kabul ederler. Kamu gücünü kullanan veya kullanmaya talip olan kişilerin eylem ve söylemleri, toplumun tamamını ilgilendirdiği için, bu eylemlerin en sert şekilde eleştirilebilmesi kamusal tartışmanın ve demokratik denetimin bir parçasıdır. YCGK'nın 'yalaka' ve 'faşist' kelimelerini hakaret saymamasının temelinde bu ilke yatar. Bu ifadeler, kişilerin özel hayatlarına değil, kamusal alandaki tutumlarına, kararlarına veya ideolojilerine yönelik birer 'değer yargısı' ve 'ağır eleştiri' olarak kabul edilmiştir. AİHM'nin Eon/Fransa kararında belirttiği gibi, eleştiri, şoke edici, incitici ve rahatsız edici de olabilir. İfadenin söylendiği 'bağlam' bu ayrımda kritiktir. Örneğin, 'faşist' kelimesi, siyasi bir protesto sırasında bir politikacının otoriter politikalarını eleştirmek amacıyla kullanıldığında ifade özgürlüğü kapsamında kalabilirken (YCGK-K.2021/492), tamamen kişisel bir husumetle, bir komşuya aşağılama amacıyla söylendiğinde hakaret suçunu oluşturabilir. Bağlam, ifadenin kamusal bir tartışmaya katkı sunup sunmadığını, bir değer yargısı mı yoksa salt bir sövme mi olduğunu anlamamızı sağlar. Bu nedenle, bir sözün hakaret olup olmadığına karar verilirken, sözün kendisi kadar, kim tarafından, kime karşı, ne zaman, nerede ve hangi amaçla söylendiği de birlikte değerlendirilmelidir.