İYUK m. 27/2'de 'Uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerin yürütülmesi, ... idarenin savunması alınmaksızın da durdurulabilir.' hükmü yer almaktadır. 'Uygulanmakla etkisi tükenecek idari işlem' kavramını tanımlayınız ve metinde verilen yıkım kararı, sınır dışı etme kararı ve faaliyetten men kararı örnekleri üzerinden bu kavramın somut olayda nasıl tespit edileceğini açıklayınız. Bu tür işlemlerde savunma alınmadan YD kararı verilmesi, idarenin savunma hakkını ihlal eder mi?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #331117

'Uygulanmakla etkisi tükenecek idari işlem', icra edildiği anda geri döndürülmesi fiilen veya hukuken çok zor veya imkansız olan, bir defa uygulandığında sonuçlarını tamamen doğuran ve iptal davası sonunda verilecek bir iptal kararının pratik faydasını büyük ölçüde ortadan kaldıran işlemlerdir. **1) Yıkım Kararı:** Bir bina yıkıldığında, dava sonunda yıkım kararı iptal edilse bile bina geri getirilemez. İşlem, uygulanmakla etkisini tüketmiştir. **2) Sınır Dışı Etme Kararı:** Bir yabancı sınır dışı edildiğinde, ülkesine gönderilmiş olur. Dava sonunda kararın iptal edilmesi, kişinin geri getirilmesini garanti etmez ve bu süreçte yaşayacağı mağduriyetler telafi edilemez. **3) Faaliyetten Men Kararı:** Bir işyerinin faaliyeti durdurulduğunda, işyeri kapanır, ticari itibarı zedelenir, müşteri kaybeder. Dava sonunda iptal kararı verilse bile, bu süreçteki ticari kayıplar ve zararlar tam olarak geri döndürülemez. Bu tür işlemlerde, savunma alınmadan YD kararı verilmesi idarenin savunma hakkını ihlal etmez. Çünkü bu karar geçici bir tedbirdir. İYUK m. 27/2, 'savunma alındıktan sonra yeniden karar verilmek üzere' bu imkanı tanır. Yani, mahkeme önce geçici olarak yürütmeyi durdurur, sonra idarenin savunmasını alır ve savunmayı değerlendirdikten sonra YD talebi hakkında nihai bir ara karar verir. Bu usul, idarenin savunma hakkını ortadan kaldırmaz, sadece bireyin uğrayacağı geri dönülmez zararları önlemek için kararın verilme sırasını değiştirir.