HMK m. 24'te düzenlenen tasarruf ilkesinin bir istisnası olarak, hakimin tarafların talebi olmaksızın resen harekete geçtiği bir durumu belirtiniz ve bu istisnanın nedenini açıklayınız.

Tasarruf ilkesinin en bilinen istisnası, hakimin yargılama giderlerine ve vekalet ücretine resen (kendiliğinden) hükmetmesidir. HMK m. 326/1, 'Kanunda yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine karar verilen taraftan alınmasına karar verilir.' ve HMK m. 332/1 'Yargılama giderlerine, mahkemece resen hükmedilir.' demektedir. Taraflar dava dilekçelerinde veya cevaplarında yargılama gideri veya vekalet ücreti talep etmemiş olsalar bile, hakim, dava sonunda mutlaka bu konuda bir karar vermek zorundadır. Bu istisnanın nedeni, yargılama giderlerinin ve harçların 'kamu düzeni' ile ilgili olmasıdır. Devletin yargı hizmetini sunarken yaptığı masrafların ve harçların kim tarafından karşılanacağı, bireylerin iradesine bırakılamayacak kadar önemli bir kamusal mesele olarak kabul edilir. Bu nedenle kanun koyucu, bu alanda hakime tasarruf ilkesini aşan bir yetki ve görev vermiştir.