HMK m. 290/3, mahkemenin 'bir olayın nasıl geçmiş olabileceğini tespit için temsili uygulama da yaptırabileceğini' düzenler. Bu hükmün, ceza yargılamasındaki 'tatbikat' veya 'yer gösterme' işleminden farkları neler olabilir? Hukuk mahkemesindeki temsili uygulamanın amacı ve kapsamını tartışınız.

HMK m. 290/3'teki 'temsili uygulama', ispat hukukuna ilişkin bir delil elde etme yöntemidir. Ceza yargılamasındaki tatbikat veya yer göstermeden temel farkları amaç ve hukuki sonuçlarıdır. Ceza yargılamasında tatbikat, maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasına ve suçun işleniş şeklinin şüpheye yer bırakmayacak şekilde anlaşılmasına hizmet eder. Hukuk yargılamasındaki temsili uygulama ise, genellikle tarafların iddia ettiği bir vakıanın (örneğin bir trafik kazasının nasıl olduğu, bir iş kazasının mekanizması) fiilen canlandırılarak, bilirkişi raporlarına veya tanık beyanlarına somutluk kazandırmak ve hakimin olayı daha iyi kavramasını sağlamak amacını taşır. Bu bir delil değerlendirme aracıdır. Kapsamı, tarafların iddiaları ve davanın konusu ile sınırlıdır ve ceza yargılamasındaki gibi bir suçun ispatı ağırlığını taşımaz. Temsili uygulama, hakimin vicdani kanaatinin oluşmasına yardımcı olan, keşif işleminin bir parçasıdır.