HMK m. 290/2'ye 7251 sayılı Kanun ile eklenen 'Tutanağa, hâkimin keşif konusu ve mahalliyle ilgili gözlemleri de yazılır.' cümlesinin amacı nedir? Bu eklentinin, hakimin delilleri serbestçe değerlendirmesi ilkesi (HMK m. 198) üzerindeki etkisini tartışınız.

Bu cümlenin eklenmesinin amacı, keşfin delil değerini artırmak ve Yargıtay denetimine daha elverişli hale getirmektir. Keşif, sadece bilirkişilerin veya tanıkların beyanlarının alındığı bir işlem değil, aynı zamanda hakimin beş duyusuyla doğrudan gözlem yaptığı bir delil toplama yöntemidir. Bu ekleme ile kanun koyucu, hakimin bu kişisel gözlemlerinin, sübjektif bir izlenim olarak kalmayıp, somut ve denetlenebilir bir şekilde 'keşif tutanağına' geçirilmesini zorunlu kılmıştır. Bu durum, hakimin delilleri serbestçe değerlendirmesi ilkesini (HMK m. 198) zayıflatmaz, aksine güçlendirir. Çünkü hakim, kanaatinin nasıl oluştuğunu (ne gördüğünü, ne duyduğunu, ne tespit ettiğini) gerekçelendirerek tutanağa yazdığında, vicdani kanaatinin dayanaklarını somutlaştırmış olur. Bu da kararın gerekçesinin daha sağlam olmasına ve üst mahkeme tarafından denetiminin daha sağlıklı yapılmasına olanak tanır.