Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 'Tasarruf İlkesi' (m. 24) ve 'Taleple Bağlılık İlkesi' (m. 26) hangi dava türlerinde uygulanmaz veya sınırlı uygulanır?

Bu ilkeler, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebildiği özel hukuk davalarında (alacak, tazminat, tapu iptali vb.) tam olarak uygulanır. Ancak kamu düzenini ilgilendiren davalarda uygulanmaz veya sınırlı uygulanır. Örnekler: 1) Ceza Davaları: Kamu adına yürütüldüğü için bu ilkeler geçerli değildir; re'sen araştırma ilkesi esastır. 2) İdari Davalar: İdari işlemin hukuka uygunluk denetimi kamu düzenini ilgilendirdiği için, mahkeme iddia ve savunmayla sınırlı olsa da hukuki sebepleri re'sen araştırır. 3) Aile Hukukuna İlişkin Çekişmesiz Yargı İşleri ve Soybağı Davaları: Çocuğun üstün yararı ve kamu düzeni ön planda olduğu için hâkim re'sen araştırma yapar. 4) Kadastro ve Orman Davaları: Mülkiyetin tespiti kamu düzeniyle ilgili olduğu için re'sen araştırma ilkesi geçerlidir.