Keşif sırasında hâkimin rolü, sadece bilirkişi ve tanıkları dinlemekle mi sınırlıdır? HMK m. 290'daki düzenlemeler hâkimin aktif rolünü nasıl tanımlamaktadır?

Hayır, sınırlı değildir. HMK m. 290, hâkime keşif sırasında aktif bir rol yüklemektedir. Hâkim, keşfin pasif bir izleyicisi değil, yönetenidir. Maddenin 2. fıkrasına 2020'de eklenen 'Tutanağa, hâkimin keşif konusu ve mahalliyle ilgili gözlemleri de yazılır' hükmü, hâkimin bizzat yaptığı gözlemlerin de bir delil olduğunu vurgular. Ayrıca, maddenin 3. fıkrası, hâkime 'temsili uygulama' yaptırma yetkisi vererek olayın dinamiklerini anlamak için aktif bir şekilde müdahale etme imkanı tanır. Dolayısıyla hâkim, süreci yönetir, beyanları alır, çelişkileri gidermeye çalışır, kendi gözlemlerini kaydeder ve gerektiğinde canlandırma yaptırır.