HMK m. 290(4)'e (eski) göre, konutta arama yapılırken o yer ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişinin bulundurulması zorunluluğu, hangi temel hakkın korunması amacını taşır ve bu kurala uyulmamasının delillerin geçerliliğine etkisi ne olur?

Not: Soruda HMK m.290(4) denilmiş ancak bu hüküm CMK m.119(4)'te yer almaktadır. HMK'da böyle bir hüküm yoktur. Soruyu CMK'ya göre cevaplıyorum. CMK m. 119(4)'te yer alan bu kural, Anayasa'nın 21. maddesiyle korunan 'konut dokunulmazlığı' ve 20. maddesiyle korunan 'özel hayatın gizliliği' haklarını güvence altına almayı amaçlar. Arama gibi özel hayata ağır bir müdahale teşkil eden işlemin keyfi ve ölçüsüz yapılmasını önlemek, işlemin şeffaflığını ve denetlenebilirliğini sağlamak için getirilmiştir. Bu kişilerin varlığı, aramanın usulüne uygun yapıldığına dair bir güvence ve tanıklık oluşturur. Bu kurala uyulmaması, arama işlemini hukuka aykırı hale getirir ve bu arama sonucunda elde edilen deliller, CMK m. 206 ve m. 217 uyarınca 'hukuka aykırı delil' niteliği taşıyacağından hükme esas alınamaz.