Bir sanık hakkında, aynı fiil nedeniyle hem ceza mahkemesinde kamu davası açılmış hem de idare tarafından idari para cezası verilmiştir. Bu durumda, 'ne bis in idem' (aynı fiilden dolayı iki kez yargılanmama ve cezalandırılmama) ilkesi ihlal edilmiş olur mu?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #328388

Bu durum, 'ne bis in idem' ilkesinin kapsamı açısından karmaşık bir sorun teşkil eder ve Anayasa Mahkemesi ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin kararları çerçevesinde değerlendirilmelidir. Geleneksel yaklaşıma göre, ceza yaptırımı ile idari yaptırım farklı nitelikte olduğu için bu ilkenin ihlal edilmediği kabul edilirdi. Ancak, AİHM'nin 'Engel ve Diğerleri' kararı sonrası geliştirdiği kritere göre, bir yaptırımın 'cezai' nitelikte olup olmadığına, ulusal hukuktaki adlandırmaya değil, suçun niteliğine ve cezanın ağırlığına bakılarak karar verilir. Eğer idari para cezası, caydırıcı ve cezalandırıcı nitelikteyse ve miktarı yüksekse, 'cezai' bir nitelik taşıdığı kabul edilebilir. Bu durumda, aynı fiil için hem ceza davası yürütülüp ceza verilmesi hem de cezai nitelikte bir idari para cezası uygulanması, 'ne bis in idem' ilkesinin ihlali olarak görülebilir. Anayasa Mahkemesi de son yıllardaki kararlarında bu yaklaşımı benimsemektedir. İhlalin olmaması için, iki sürecin arasında yeterli derecede 'zaman ve konu bakımından bağlantı' olması ve uygulanan toplam yaptırımın orantılı olması gibi ek koşullar aranmaktadır.