CMK madde 171'in 'kamu davasını açmada takdir yetkisi' başlığının, Cumhuriyet savcısının soruşturma evresindeki rolünü ve bu yetkinin kapsamını nasıl yansıttığını değerlendiriniz. Özellikle, savcının 'yasallık' ve 'maksada uygunluk' sistemleri arasındaki güncel konumunu bu takdir yetkisi bağlamında açıklayınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #324493

CMK madde 171'in başlığı 'Kamu Davasını Açmada Takdir Yetkisi' olup, bu başlık, Cumhuriyet savcısının soruşturma evresindeki yetkilerinin sadece yasallık ilkesiyle sınırlı olmadığını, aynı zamanda belirli durumlarda bir takdir yetkisine sahip olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Yasallık sistemi, savcının yeterli delil varsa kamu davası açma zorunluluğunu ifade ederken, maksada uygunluk sistemi savcıya kamu yararı veya diğer etkenleri gözeterek dava açmama yetkisi tanır. CMK m. 171, Türkiye'de 'yasallık' ilkesi temelinde hareket eden ceza muhakemesi sistemine, 'maksada uygunluk' ilkesinin belirli ölçülerde entegre edildiğini göstermektedir. Bu takdir yetkisi, suçun niteliğine, sanığın durumuna ve toplumun menfaatlerine göre değişebilir. Örneğin, etkin pişmanlık hükümleri (m. 171/1) veya belli alt sınırdaki suçlarda (m. 171/2) kamu davasının ertelenmesi, savcının takdir yetkisi dahilindedir. Bu yetki, yargılamanın hızlandırılması, ceza adalet sisteminin aşırı yüklenmesini önleme ve failin topluma yeniden kazandırılması gibi maksatlarla kullanılır. Bu sayede, savcı sadece bir 'otomatizm' içinde hareket etmek zorunda kalmaz, aynı zamanda somut olayın özelliklerini ve toplumsal faydayı gözeterek kararlar alabilir. (CMK m. 171 gerekçesi)