CMK Madde 171 gerekçesinde bahsedilen 'yasallık otomatiklilik anlamını taşımaz' ifadesi, Cumhuriyet savcısının soruşturma başlatma yükümlülüğü açısından nasıl bir esneklik tanımaktadır?
CMK Madde 171 gerekçesinde yer alan 'yasallık otomatiklilik anlamını taşımaz' ifadesi, Cumhuriyet savcısının soruşturma başlatma yükümlülüğünün (yasallık ilkesi veya kovuşturma mecburiyeti) katı bir otomatik mekanizma olmadığını, belirli bir ön değerlendirme ve takdir marjı içerdiğini vurgular. Bu esneklik şu şekillerde ortaya çıkar: 1. **Şekli Olmayan Ön Araştırma Yetkisi:** Gerekçede belirtildiği gibi, Cumhuriyet savcısı, kendisine ulaşan olayların (ihbar, şikayet vb.) bir temeli bulunup bulunmadığını, örneğin ihbarın anonim olup olmadığını veya ciddiyetini belirlemek için resmi bir soruşturma başlatmadan önce 'şekli olmayan bir araştırma' yapabilir. Bu ön araştırma sonucunda, olayın soruşturulmaya değer olmadığı kanaatine varırsa soruşturmayı sürdürmemeye (yani resmi soruşturma açmamaya veya başlattığı ön araştırmayı sonlandırmaya) karar verebilir. Bu, her duyumun veya iddianın otomatik olarak tam teşekküllü bir soruşturmaya dönüşmesini engeller. 2. **Sosyal Yarar ve Zorunluluk Değerlendirmesi:** Gerekçede İsviçre kantonları örneği verilerek, 'sosyal yarar zorunlu kılmadıkça, soruşturma yapmanın mecburî olmadığı' kabulüne atıf yapılır. Bu, yasallık ilkesinin uygulandığı sistemlerde bile, kamu menfaati, suçun önemsizliği veya soruşturmanın getireceği faydanın orantısızlığı gibi durumlarda savcının soruşturma başlatmama veya sonlandırma yönünde bir takdir kullanabileceğini ima eder. Özetle, yasallık ilkesi Cumhuriyet savcısını suç şüphesi karşısında harekete geçmeye zorlasa da, bu ilke onu bir 'otomat' haline getirmez. Savcı, olayın ciddiyetini, ihbarın niteliğini ve genel kamu yararını gözeterek bir ön değerlendirme yapma ve gereksiz soruşturmalardan kaçınma yetkisine sahiptir. CMK m. 171'deki kamu davasının açılmasında takdir yetkisi de bu esnekliğin bir yansımasıdır, ancak bu madde daha çok soruşturma tamamlandıktan sonraki aşamaya ilişkindir.