İdari Yargılama Usulü Kanunu madde 10'un uygulama alanına giren ve girmeyen durumları, 'kesin ve yürütülmesi gereken işlem' niteliği açısından örneklerle açıklayınız. Danıştay 14. Dairesi'nin 2014/6311 E., 2017/2428 K. sayılı kararındaki Büyükşehir Belediyesi'nin imar denetim yetkisiyle ilgili durumu bu bağlamda değerlendiriniz.

İYUK madde 10'un uygulanabilmesi için idareye yapılan başvurunun, idari davaya konu olabilecek 'kesin ve yürütülmesi gereken' bir işlem veya eylemin yapılmasına ilişkin olması gerekir. Kesin ve yürütülmesi gereken işlem, hukuk düzeninde sonuç doğuran, başka bir makamın onayına ihtiyaç göstermeyen ve ilgililerin hukuki durumunda değişiklik meydana getiren bir işlemdir. Örneğin, bir memurun atama, terfi veya görevlendirme talepleri ya da bir vatandaşın belirli bir hizmetin sağlanması talebi İYUK m. 10 kapsamına girer. Danıştay 14. Dairesi'nin 2014/6311 E., 2017/2428 K. sayılı kararında, Pendik Belediyesi'nin ruhsatsız yapıya ilişkin işlem yapmaması üzerine İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nden 5216 sayılı Kanun m. 11 uyarınca işlem yapılması talebiyle yapılan başvuru ve bu başvuruya verilen cevabın iptali istenmiştir. Mahkeme, Büyükşehir Belediyesi'nin verdiği cevabı 'davacıları bilgilendirme mahiyetinde bir hazırlık işlemi, kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olmadığı' gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddine karar vermiştir. Ancak, Danıştay kararı bozarak, idarenin cevabının davacıların taleplerini tam olarak karşılamadığı ve 'istemlerinin reddi' niteliğinde olduğundan, idari davaya konu edilebilecek kesin bir işlem olduğunu belirtmiştir. Bu durum, idarenin verdiği cevabın içeriğinin, sadece bilgilendirme değil, aynı zamanda talep edilen eylemin reddi anlamına gelmesi halinde İYUK m. 10 kapsamında dava edilebilir bir işlem niteliği kazanacağını göstermektedir. (İYUK m. 10, 14, 15; Danıştay 14. CD. 2014/6311 E., 2017/2428 K.; 5216 SK m. 11)