CMK Madde 171/3(d) bendinde belirtilen 'zararın tamamen giderilmesi' koşulu, Cumhuriyet savcısı tarafından nasıl tespit edilir ve bu tespitin objektifliği nasıl sağlanır?
CMK Madde 171/3(d) bendinde kamu davasının açılmasının ertelenmesi için 'Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı ve Cumhuriyet savcısı tarafından tespit edilen zararın, aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi' koşulu aranır. **Cumhuriyet Savcısının Tespiti:** 1. **Mağdurun Beyanı:** Savcı öncelikle mağdurun uğradığı zararı beyan etmesini ister. Mağdur, maddi (malın değeri, tedavi masrafı vb.) ve bazen dolaylı manevi zararlarını bildirebilir. Ancak erteleme koşulu genellikle maddi zararla ilgilidir. 2. **Dosyadaki Deliller:** Suçun niteliğine göre (hırsızlık, dolandırıcılık, mala zarar verme vb.) dosyadaki faturalar, keşif tutanakları, bilirkişi raporları, tanık beyanları gibi deliller zararın miktarını belirlemede kullanılır. 3. **Bilirkişi İncelemesi:** Zararın miktarı veya niteliği tartışmalıysa veya özel bir uzmanlık gerektiriyorsa (örn: hasarlı bir aracın onarım bedeli, bir şirketin uğradığı ticari kayıp) Cumhuriyet savcısı bilirkişi incelemesi yaptırabilir. 4. **Kamu Zararı:** Eğer zarar kamuya yönelikse (örn: kamu malına zarar verme), ilgili kamu kurumundan zararın miktarı hakkında bilgi ve belge istenebilir. **Objektifliğin Sağlanması:** - **Somut Verilere Dayanma:** Tespit, soyut iddialara değil, mümkün olduğunca somut belgelere, raporlara ve beyanlara dayandırılmalıdır. - **Makul Değerlendirme:** Zararın piyasa koşullarına, emsal değerlere uygun ve makul bir şekilde belirlenmesi gerekir. - **Tarafların Katılımı:** Mağdur ve şüphelinin zarar miktarı konusundaki görüşleri alınabilir, ancak nihai tespit savcıya aittir. - **Denetime Açıklık:** Zararın nasıl tespit edildiği ve giderilip giderilmediği, erteleme kararına itiraz edilmesi durumunda (CMK m. 171/2, 173) Sulh Ceza Hakimliği tarafından denetlenebilir. Bu denetim, savcının tespitinin keyfi olmamasını sağlar. Zararın 'tamamen' giderilmesi esastır. Kısmi giderme bu koşulun yerine geldiği anlamına gelmez. Giderme, aynen iade (çalınan malın geri verilmesi), suçtan önceki hale getirme (zarar verilen şeyin onarılması) veya parasal tazmin şeklinde olabilir.