İYUK Madde 10/1 uyarınca ilgililerin idari makamlara başvurma hakkının kapsamı nedir ve bu başvuru hangi tür işlem veya eylemler için yapılabilir?

İYUK Madde 10/1'e göre, 'İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler.' Bu hüküm, bireylere idare karşısında aktif bir talep hakkı tanımaktadır. Kapsamı geniştir ve idari davaya konu olabilecek nitelikteki her türlü işlem (örneğin bir ruhsat verilmesi, bir hakkın tanınması, bir zararın tazmini gibi) veya eylemin (örneğin bir kamu hizmetinin gereği gibi ifa edilmesi, bir fiili duruma son verilmesi gibi) yapılması için idareye başvurulabilmesini içerir. Temel şart, talep edilen işlem veya eylemin, yapılması veya yapılmaması halinde bir idari davaya konu teşkil edebilecek nitelikte olmasıdır. Bu başvuru, genellikle bir hakkın tesisi, bir menfaatin korunması veya bir hukuka aykırılığın giderilmesi amacıyla yapılır.