6100 sayılı HMK m. 307'de tanımlanan 'davadan feragat'in hukuki niteliği nedir? Feragatin geçerli olabilmesi için karşı tarafın veya mahkemenin muvafakati (onayı) gerekir mi? Hüküm verildikten sonra, temyiz aşamasında yapılan bir feragat beyanı üzerine Yargıtay'ın izlemesi gereken usuli yol nedir?

'Davadan feragat', davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçtiğini bildiren tek taraflı ve bozucu yenilik doğuran bir usul işlemidir. HMK m. 309/2 uyarınca feragatin hüküm ifade etmesi, karşı tarafın veya mahkemenin muvafakatine bağlı değildir. Feragat, yapıldığı anda kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur (HMK m. 311) ve davayı esastan sona erdirir. Hüküm verildikten sonra, yani dosya temyiz incelemesi için Yargıtay'dayken yapılan bir feragat beyanı üzerine Yargıtay, davanın esası hakkında bir inceleme yapamaz. Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre (örneğin Yargıtay 1. HD, 2016/1030 E., 2018/12216 K.), hükümden sonra ortaya çıkan ve temyiz incelemesine engel olan bu yeni durum (feragat) hakkında karar verme yetkisi, davadan el çekmiş olan ilk derece mahkemesine aittir. Bu nedenle Yargıtay, 'feragat hakkında bir karar verilmek üzere' ilk derece mahkemesi kararını bozar ve dosyayı mahkemesine geri gönderir. İlk derece mahkemesi, dosyayı yeniden ele alarak feragat nedeniyle davanın reddine karar verir.