Bir davada, taraflardan biri dayanmadığı halde, mahkeme hakimi 'kendiliğinden araştırma ilkesi'nin geçerli olmadığı bir davada, tarafların ileri sürmediği bir vakıayı kendiliğinden dikkate alabilir mi? Bu durum hangi temel usul ilkesinin ihlali olur?

Hayır, dikkate alamaz. 'Taraflarca getirilme (hazırlama) ilkesi'nin geçerli olduğu davalarda (özel hukuka ilişkin çoğu dava gibi), HMK m. 25 uyarınca hakim, tarafların ileri sürmediği vakıaları kendiliğinden araştıramaz, dikkate alamaz ve hatta bunları hatırlatıcı davranışlarda dahi bulunamaz. Hakimin, dayanılmayan bir vakıayı re'sen (kendiliğinden) hükmüne esas alması, 'taraflarca getirilme ilkesi'nin ağır bir ihlali olur. İspatın konusu, ancak tarafların üzerinde anlaşıp anlaşamadığı çekişmeli vakıalardır (HMK m. 187). Tarafın ileri sürmediği bir vakıa, çekişme konusu dahi olamaz. Bu kuralın istisnası, kamu düzenini ilgilendiren ve 'kendiliğinden araştırma ilkesi'nin uygulandığı davalardır.